Het kinderwensmagazine is een initiatief van Kinderwens Vlaanderen en wil zoveel mogelijk wensouders bijstaan in deze kwetsbare periode van hun leven. Experts en wensouders informeren u en schrijven eerlijke verhalen over bepaalde thema’s rondom de thematiek kinderwens.

Interview met Vera Jans, Vlaams volksvertegenwoordiger

Vera Jans, Vlaams volksvertegenwoordiger
Vera Jans, Vlaams volksvertegenwoordiger

Hoe raakte u betrokken bij het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen?

Vera Jans: Jaren geleden zette ik het thema ‘onvervulde kinderwens’ al op de agenda van het parlement, omdat ik vond dat er te weinig aandacht was voor mensen die daarmee te maken krijgen. Zelf hebben mijn man en ik drie zonen, maar via vriendinnen merkte ik wat het betekende om niet zo vlot je kinderwens vervuld te zien. Ik hoorde over de medische mallemolen en ik zag dat er iets belangrijks ontbrak. Shanti heeft mijn inbreng op dat vlak opgepikt. Toen zij startte met het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen, ben ik graag mee op de boot gesprongen.

Met welke thema’s bent u vooral bezig?

Vera Jans: Vanaf het begin van mijn mandaat in het Vlaams parlement ben ik bezig met thema’s van welzijn en gezondheid. Dat is een heel breed veld met vele onderdelen: gehandicaptenzorg, kinderopvang, geestelijke gezondheid, vrijwilligerswerk, ouderenzorg, zieken, gevangenen, woonbegeleiding, enzovoort. Die thema’s ben ik altijd blijven volgen. In het begin focuste ik vooral op geestelijke gezondheid, omdat ik psychologe van opleiding ben. Maar het hele takenpakket van de commissie Welzijn ligt me nauw aan het hart. Sinds kort ben ik trouwens ook bezig met onderwijs.

Wat zijn volgens u de problemen waarmee mensen met een onvervulde kinderwens te maken krijgen?

Vera Jans: In ons land krijgen mensen die met een onvervulde kinderwens kampen een zeer goede medische begeleiding. Op dat vlak zitten we zeker bij de top en dat mogen we niet loslaten! Maar de keerzijde van die medaille is dat het medische verhaal allesoverheersend dreigt te worden. Dat er te weinig aandacht is voor wat zo’n traject met mensen doet op psycho-sociaal vlak. Wij weten als individu niet goed hoe we moeten omgaan met mensen die zoiets meemaken. En in de samenleving houden we met hen ook te weinig rekening. Dat kan allebei een stuk beter. Ik zet mij onder andere in voor meer aandacht in de samenleving voor mensen met deze problematiek.

Vera Jans bij het Vlaams Parlement
Vera Jans bij het Vlaams Parlement

Wat moet er dan precies veranderen?

Vera Jans: Ik denk dat het thema onvervulde kinderwens nog veel meer een open en bespreekbaar thema moet worden. Misschien is het niet echt een taboe, maar het is voor veel mensen die ermee te maken krijgen toch verschrikkelijk moeilijk om ervoor uit te komen. We moeten er veel meer durven over praten en het durven bij naam te noemen. Nu gaan we er erg onwennig mee om. Er moet een ander klimaat komen, waarin mensen duidelijk hun wens voor kinderen kunnen uitspreken en wat het voor hen betekent als die wens niet of moeizaam vervuld wordt. Zo gaan ook alle andere mensen bij wie het min of meer ‘vanzelf’ gaat, beseffen dat dit helemaal niet vanzelfsprekend is.
Inhoudelijk vind ik het belangrijk dat er naast de medische begeleiding van mensen ook een duidelijk luik komt op psycho-sociaal gebied. Dat moet zowel vóór ze instappen in een vruchtbaarheidsbehandeling als terwijl ze daarmee bezig zijn. Nu dreigt het gevaar dat de nood aan ondersteuning van mensen ondergesneeuwd wordt door het medische gebeuren. Dokters onderzoeken, plannen en behandelen. Ze slepen hun patiënten mee in de medische logica. We moeten er waakzaam voor worden en blijven dat mensen juist voor en in dat medische traject nood hebben aan begeleiding en ondersteuning.

Wat betekent dat dan concreet?

Vera Jans: Een werking zoals Shanti die heeft opgezet en uitgebouwd met het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen voorziet duidelijk in die behoefte. Zo’n centrum kan samenwerken met ziekenhuizen, fertiliteitscentra of een groep gynaecologen. De ondersteuning die zij bieden op psycho-sociaal vlak komt zo meer los te staan van het ziekenhuis en dat is een goede zaak. Nu al is het in de ziekenhuiswetgeving voorzien dat er bij een fertiliteitstraject een psycholoog kan ingeschakeld worden, maar dat is niet voldoende. Het is beter dat mensen voor dit luik afstand kunnen nemen van het ziekenhuis, dat zoiets apart en elders georganiseerd wordt. Dat is voor mij een echte prioriteit.

Heeft u al stappen gezet die tot resultaat leiden?

Vera Jans: In het IST (het Instituut voor Samenleving en Technologie van het Vlaams Parlement) organiseerde ik een rondetafelgesprek over dit onderwerp. Ik schreef er een resolutie over en organiseerde hoorzittingen. In de politiek is het belangrijk om onvermoeibaar op dezelfde nagel te blijven kloppen om resultaat te boeken. En er zijn inderdaad al kleine resultaatjes. Zo lanceerde onze minister de website www.gezondzwanger.be, met veel informatie voor mensen die zwanger zijn, maar ook voor mensen die zwanger willen worden.
Een ander voorbeeld heeft te maken met het decreet over gezinsondersteuning, de ‘huizen van het kind’. Die waren in eerste instantie bedoeld voor mensen met vragen rond kinderen en opvoeding. Maar ik heb ervoor gepleit om ze ook open te stellen voor aanstaande ouders, zodat ook zij daar terecht kunnen voor informatie allerhande. Dat is misschien een kleine stap, maar het is belangrijk dat mensen met een kinderwens daar ook welkom zijn en geholpen kunnen worden.
En dan is er nog het luik relatie-ondersteuning. Ik heb er mee voor gezorgd dat dit niet alleen gaat over bv. bemiddeling bij echtscheiding, maar dat er breder wordt gekeken. Duurzame relaties ondersteunen betekent ook hulp bieden aan mensen die in hun relatie een rouwervaring meemaken, zoals een onvervulde kinderwens of een vroegtijdig zwangerschapsverlies. Niemand is daar natuurlijk tegen, maar je hebt iemand nodig die waakzaam is en dit thema telkens opnieuw onder de aandacht brengt. Anders dreigt het altijd tussen de plooien te vallen. Het is niet voldoende om anderen daar eenmalig van te overtuigen. Bij elk nieuw wetsvoorstel bekijk ik of dit thema er misschien ergens in past en zal ik niet nalaten om er dan op in te zetten.

Is politiek geen frustrerende bezigheid om iets te bereiken?

Vera Jans: In de politiek moet je geduld hebben. Alles gaat er via de weg van de geleidelijkheid. Maar op die manier verandert er uiteindelijk wel degelijk iets. Waar het op aan komt in de politiek, is vaak het zoeken van goede kapstokken om een dossier aan vast te hangen. Ik kan niet zomaar een heel nieuwe regeling rond onvervulde kinderwens uit de lucht laten vallen, hoezeer ik dat misschien ook zou willen. Maar ik zoek lopende dossiers waar ook dit thema een raakvlak mee heeft en dan probeer ik telkens zo veel mogelijk uit de brand te slepen. Zo werkt het.
Ik ben destijds vanuit een vrijwillig engagement in de politiek gerold. Ik heb van mijn hobby mijn beroep kunnen maken. Ik ben vanaf het begin bezig geweest met thema’s waar ik echt in geloof. Daarin wil ik het verschil maken. Dat motiveert en stimuleert. Als je op het werkveld dingen ziet groeien en je kunt die vanuit de politiek mee ondersteunen, dan wil je voortdoen. Soms spelen er in de politiek ook mechanismes die niet zo fijn zijn. Maar al met al haal ik er veel voldoening uit om iets te kunnen betekenen voor de mensen in de sectoren die ik belangrijk vind. Ik zal het nooit moe worden me daarvoor in te zetten.