Het kinderwensmagazine is een initiatief van Kinderwens Vlaanderen en wil zoveel mogelijk wensouders bijstaan in deze kwetsbare periode van hun leven. Experts en wensouders informeren u en schrijven eerlijke verhalen over bepaalde thema’s rondom de thematiek kinderwens.

Interview met Prof. Dr. Lode Godderis

Prof. Dr. Lode Goderis - arbeidsgeneesheer

Hoe bent u betrokken bij de start van het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen?

Lode Godderis: Ik leerde Shanti (Van Genechten) persoonlijk kennen toen zij op zoek was om met haar opleiding als vroedkundige en haar bijkomende studie preconceptiezorg iets te doen voor mensen met een kinderwens. In mijn onderzoek was ik al langer bezig met de invloed van ons werk op onze gezondheid en de verschillende mechanismes die daarin spelen. Het was geen verrassing dat één van die mechanismes (epigenese) ook invloed uitoefent op de vruchtbaarheid en de voortplanting… Shanti vond dat interessant en maakte haar eindwerk over de impact van stress op de vruchtbaarheid.

Luisteren naar de vragen van mensen

Als koppels op zoek gaan naar hulp in verband met voortplantingsproblemen, worden ze al gauw ondergedompeld in een heel technisch verhaal over wat er hapert en wat de mogelijkheden zijn om er iets aan te doen. Dat is niet onlogisch, maar toch blijven veel mensen op hun honger zitten met een aantal basisvragen, die daaraan voorafgaan. Vragen zoals ‘Doe ik het wel goed?’ ‘Hoe word je eigenlijk zwanger?’ ‘Is het normaal om daarmee problemen te hebben?’ ‘Heeft stress daarmee te maken?’ enzovoort. Met die vragen konden ze niet meteen terecht in de bestaande vruchtbaarheidscentra in de ziekenhuizen. In het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen willen we deze mensen informatie en psychische ondersteuning bieden. Ook in de andere centra zijn er psychologen aan het werk en die doen zeker goed werk. Maar veel koppels vinden niet zo gemakkelijk de weg naar hen toe. En bovendien werken die psychologen in een ziekenhuiscontext, waar niet iedereen zich genoeg op zijn gemak voelt om over zoiets persoonlijks te spreken. Een centrum als Kinderwens is laagdrempelig en kan aanvullend werken. Wij willen eerder luisteren naar de niet-technische vragen van mensen, hen helpen bij het zoeken naar zingeving en het vinden van inzicht in wat er zich bij hen afspeelt. We helpen hen ook om zich te ontspannen en hun stress te verminderen en zo de negatieve impact daarvan op hun vruchtbaarheid weg te nemen.

Ingaan op de vraag om hulp

De Hogeschool PXL was meteen ook geïnteresseerd om mee te doen. Het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen kan samenwerken met bestaande organisaties: met de psychologen in reprocentra, met Kind en Gezin (die misschien ook inspelen op de periode voor de zwangerschap), met expertisecentra kraamzorg in Vlaanderen (rond gezond zwanger worden),met zelfhulpgroepen rond miskraam of moeilijke zwangerschap … We wilden al deze netwerken bij elkaar brengen en nagaan waar de hiaten en de noden liggen. En precies op die hiaten en noden wil het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen zich focussen en daarvoor een aanbod uitwerken. Laagdrempelige informatie naar de koppels zelf en naar de hulpverleners die met hen werken, is op dit moment een belangrijke peiler van de werking. Gehoor geven aan de noodkreet van de koppels die te maken krijgen met onvervulde kinderwens, dat is het doel.

Begeleiding en navorming

Zo is er een basispakket van navorming gegroeid voor vroedkundigen en verpleegkundigen, dat kan gevolgd worden in de PXL Hogeschool. Vera Jans heeft het onderwerp op de politieke agenda geplaatst. Professor Petra De Sutter speelt in op de technische vragen en professor Manu Keirse biedt ondersteuning op het vlak van omgaan met verdriet en pijn. Het Expertisecentrum Kinderwens Vlaanderen werkt aan het grondig beluisteren van mensen die met onvervulde kinderwens geconfronteerd worden. We willen hen de weg te tonen naar wat er al bestaat en hen leren omgaan met wat op hen afkomt.
Er zijn ook een reeks infoavonden doorgegaan doorheen heel Vlaanderen rond dit thema. Er was altijd veel belangstelling. Het publiek was gemengd: enerzijds koppels met een kinderwens en anderzijds hulpverleners die met de vragen van dergelijke koppels geconfronteerd worden. Het was belangrijk om de thematiek onder de aandacht van het brede publiek te brengen en om iedereen die ermee bezig is samen te brengen.

De gevaren van werk en omgeving

Wat mij zeer sterk daarin interesseert, is hoe de omgeving een sterke invloed kan hebben op je vruchtbaarheid. Gynaecologen wijzen wel op de gevaren van roken en alcohol, maar de invloed of de gevaren vanuit je beroep komen niet of nauwelijks ter sprake, zeker niet aan het begin van de zwangerschap. Eigenlijk zou je als je wilt zwanger worden ook een arbeidsgeneesheer moeten raadplegen, om te vragen wat de invloed van je werk kan zijn op je zwangerschap. Er is wel een KB over de bescherming van zwangere vrouwen (o.a. over wat voor soort werk ze dan niet meer mogen doen), maar dat is altijd pas achteraf, als je al weet dat je zwanger bent en het aan je werkgever hebt meegedeeld. Juist voordien en in de eerste weken van de zwangerschap zijn zwangere vrouwen nauwelijks beschermd. De specifieke impact van het werk op je vruchtbaarheid en je zwangerschap komt nog veel te weinig aan bod.

Vruchtbaarheidsbehandeling in combinatie met werken

En wat verder ook heel moeilijk bespreekbaar is op het werk, is de impact van een vruchtbaarheidsbehandeling. Zo’n behandeling is erg tijdrovend. Je moet vaak op specifieke dagen naar de dokter of naar het ziekenhuis gaan. Hoe pak je dat aan op je werk? Moet je telkens vrijaf nemen? Wanneer vertel je het best aan je collega’s, aan je leidinggevende? Ook daarover krijgen we op het centrum veel vragen.
Werk, omgeving, milieu zijn van grote invloed op onze gezondheid en dus ook op onze vruchtbaarheid. Het is goed als mensen daar meer over zouden weten.

Tekst interview: Kolet Janssen